Kom meer te weten over de symptomen en behandelopties van allergisch en irriterend contacteczeem. Experttips voor het kalmeren van de huid.
Samenvatting
Contacteczeem, of contactdermatitis, is een type eczeem dat zich in twee vormen manifesteert:
- allergische contactdermatitis treedt op wanneer een persoon gevoeligheid voor een allergeen ontwikkelt na herhaalde blootstelling.
- irriterende contactdermatitis ontstaat door directe blootstelling aan een irriterende stof die de huid beschadigt, wat leidt tot ontstekingen.
Tot de betrokken allergenen behoren:
Hieronder vallen nikkel (fantasiejuwelen, ritssluitingen, knopen), kleurstoffen en verfstoffen (textiel), leer en lijm (schoeisel).
Verf, lak, vernis, deodorants, lotions en make-up bevatten vaak allergene conserveringsmiddelen, kleurstoffen en geurstoffen.
De topische crèmes en gels (antibiotica, ontstekingsremmers), antiseptica en verband kunnen allergische reacties veroorzaken.
Latex, epoxyharsen en andere chemische stoffen worden aangetroffen in bepaalde werkomgevingen: in de gezondheidszorg, kapperszaken, cosmetica, bouwsector, bij schoonmaakploegen, landbouwbewerkers, enz.
Deze stoffen kunnen een allergische reactie veroorzaken wanneer ze in contact komen met de huid en blootgesteld worden aan UV-stralen (zonnecrèmes, parfums, geneesmiddelen).
Irriterende stoffen kunnen van fysieke (herhaaldelijk wrijven, schuren, occlusie) of chemische (detergenten, zuren) aard zijn.
De factoren die de intensiteit bepalen van de symptomen van irriterend contacteczeem omvatten:
- de hoeveelheid en concentratie van de irriterende stof.
- duur en frequentie van blootstelling.
- huidtype (droog, dun, vet, etc.)
- achtergrond (reeds bestaande atopische dermatitis, trauma en wonden).
De omgeving (extreme temperaturen, vochtigheid) kan de symptomen verergeren.
In de acute fase wordt contacteczeem gekenmerkt door roodheid van de huid en droge huidvlekken die intense jeuk (pruritus) veroorzaken. Op deze huidvlekken ontstaan blaasjes gevuld met vocht , die naderhand openscheuren en gaan etteren, vooral door het krabben. Deze wondjes verschijnen daar waar er direct contact met het allergeen heeft plaatsgevonden, maar kunnen zich soms verspreiden. Gevoelige zones, zoals de oogleden, het gezicht of bij de genitaliën, kunnen ook oedeem (zwelling) ontwikkelen.
In de subacute fase is er sprake van korstvorming, afschilfering en hyperpigmentatie van de huid. De chronische fase wordt gekenmerkt door lichenificatie: de huid wordt dikker en ruw. Deze symptomen treffen vaak de handen, de zone waar contacteczeem zich voornamelijk voordoet.
Het is niet mogelijk om een onderscheid te maken tussen allergie en irritatie door de letsels te onderzoeken, maar de symptomen kunnen verschillend zijn:
- De allergie uit zich meestal in hevige jeuk. De symptomen van irriterende contactdermatitis zijn een branderig gevoel, steken en pijn.
- Bij irritatie treden de symptomen snel op. In allergische contactdermatitis ontwikkelen de wondjes zich 1 tot 3 dagen na blootstelling aan het allergeen, in het geval van herhaalde blootstelling.
- Allergisch contacteczeem geneest langzamer dan de irriterende vorm.
Voor de diagnose van contacteczeem, onderzoekt de arts de geschiedenis van de symptomen: de beginfasen, de getroffen zones en de mogelijke triggers. De arts zal de hele huid onderzoeken. Specifieke vragen over de werkomgeving, vrijetijdsactiviteiten, huidverzorgingsproducten en leefgewoonten helpen bij het identificeren van mogelijke allergenen of irriterende stoffen.
De allergietests met pleisters (of patchtests) bevestigen de diagnose door de verantwoordelijke allergenen te identificeren. De arts brengt meestal kleine hoeveelheden potentiële allergenen aan op de huid van de rug. Vervolgens wordt de allergische huidreactie op deze stoffen na 48 uur onderzocht om vertraagde allergische reacties te identificeren.
Het onderscheid maken tussen contacteczeem en atopisch eczeem is soms lastig omdat de symptomen elkaar kunnen overlappen. Bepaalde belangrijke kenmerken helpen om ze van elkaar te onderscheiden.
Contacteczeem wordt meestal veroorzaakt door blootstelling aan een specifieke stof en blijft beperkt tot het contactgebied (handen, gezicht, hals). Het komt voornamelijk voor bij volwassenen.
Atopische dermatitis is een chronische aandoening met afwisselend opflakkeringen en momenten van herval. Het treft meestal pasgeborenen en gaat vaak gepaard met andere atopische aandoeningen zoals astma en allergische rhinitis. De wondjes komen meestal voor in de plooien (ellebogen, knieën), op de wangen en nek.
Allergietesten helpen om de allergenen die contactdermatitis veroorzaken te identificeren.
De diagnose van atopisch eczeem gebeurt doorgaans op klinische wijze (familiegeschiedenis van atopie en bijkomende atopische aandoeningen). Soms is het nodig om allergologische testen uit te voeren, zoals specifieke IgE-bloedtests.
Als eerste stap in de behandeling van contacteczeem is het vermijden van de stoffen die verantwoordelijk zijn voor contacteczeem: dit kan een aantal verschillende aanpassingen inhouden (verzorgingsproducten, professionele praktijken, vrijetijdsactiviteiten, huiselijke omgeving).
Tot de lokale behandelingen voor eczeem behoren dermocorticoïden, ook bekend alslokale corticosteroïden, om de ontsteking en jeuk te verminderen. Het is essentieel om het advies van de arts nauwgezet op te volgen bij het aanbrengen van een zalf of crème. Breng topische crème één keer per dag aan, alleen op de wondjes, totdat deze volledig verdwenen zijn.
In ernstige gevallen kan de arts corticosteroïden of orale retinoïden voorschrijven. Sommige antihistaminica kunnen ook helpen om intense jeuk te verlichten.
Het herkennen van specifieke allergenen en irriterende stoffen is van fundamenteel belang. De preventie van contacteczeem vereist een aangepaste huidverzorging , zoals het gebruik van hypoallergene producten.
De huid beschermen is een essentiële stap in het voorkomen van contacteczeem :
- Zorg ervoor dat de huid zo min mogelijk in contact komt met vocht
- Was de handen na contact met allergenen of irriterende stoffen. Gebruik hiervoor warm water en zeepvrije reinigingsmiddelen, spoel goed af en droog de handen.
- Gebruik regelmatig verzachtende middelen voor een goede hydratatie van de huid en een versterkte huidbarrière.
- Kies voor hypoallergene en ongeparfumeerde producten.
- Als het niet vermeden kan worden, gebruik dan beschermende handschoenen.
Références
1. Litchman G, Nair PA, Atwater AR, et al. Contact Dermatitis. National Library of Medicine. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2023 Jan. [Disponible sur :] https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK459230/
2. L’Assurance Maladie. Comprendre l’eczéma de contact. Ameli.fr. 2023 Sep. [Disponible sur :] https://www.ameli.fr/assure/sante/themes/eczema-contact/reconnaitre-eczema-contact
3. L’Assurance Maladie. La consultation et le traitement en cas d'eczéma de contact. Ameli.fr. 2023 Oct. [Disponible sur :] https://www.ameli.fr/assure/sante/themes/eczema-contact/consultation-traitement
4. L’Assurance Maladie. Eczéma ou dermatite atopique : causes, symptômes et évolution. Ameli.fr. 2023 Sep. [Disponible sur :] https://www.ameli.fr/assure/sante/themes/eczema-atopique/reconnaitre-eczema-atoiique
5. L’Assurance Maladie. Prévenir les récidives de l’eczéma de contact. Ameli.fr. 2023 Sep. [Disponible sur :] https://www.ameli.fr/assure/sante/themes/eczema-contact/prevention-recidives